Koop eens een logegebouw

Het gebouw in Mechelen, waar onder meer de reguliere werkplaats La Constante Fidelité haar bijeenkomsten houdt, staat te koop. Het pand op de Gasthuisveldstraat 18 wordt geheel het uwe voor € 259.000. Voor dat bedrag heeft u een huis met vier slaapkamers en op de begane grond een café, toiletten en 'een vergaderzaal, nu magazijn' (ahum...). Van dit 'magazijn' zijn er geen foto's op de immosite te zien. Wat er wel te zien is verraadt toch enige noodzaak aan 'opfriswerken'.

Daniel Ligou (1921-2013)

Op 8 juli overleed Daniël Ligou op 92-jarige leeftijd. Ligou was historicus en  emeritus van de universiteit van Dijon. Al in 1972 schreef Ligou in Sur l'histoire de la Franc-Maçonnerie. Une 'maçonologie' scientifique est-elle possible? over de kansen en valkuilen waarmee de wetenschapper werd geconfronteerd wanneer hij zich aan een onderwerp als vrijmetselarij zou wagen. Daarnaast verzorgde Ligou ook een Franse vertaling en annotatie van de Constituties van Anderson. Hij schreef ook een twee volume tellende Histoire des Francs-Maçons en France (minder goed dan het vergelijkbaar wekr van Pierre Chevalier) maar was echter vooral bekend omwille van het vuistdikke Dictionnaire de la Franc-Maçonnerie, dat onder zijn hoofdredactie in 1974 voor het eerst verscheen, en waarvan nog in 2006 een nieuwe editie werd uitgegeven. Samen met de in 2002 verschenen Encyclopédie de la Franc-Maçonnerie van Eric Saunier vormt het Dictionnaire een wetenschappelijk standaardwerk met honderden lemma's over de (internationale) geschiedenis van de vrijmetselarij. Ligou was lid van een werkplaats onder het Grootoosten van Frankrijk. 

Priester en vrijmetselaar (2)

Christian Laporte van La Libre Belgique (niet langer van Le Soir, zoals verkeerdelijk wordt vermeld) schreef vandaag een opiniestuk voor deredactie.be. Hierin geeft hij zijn mening over de kwestie-Vesin - de priester uit de Franse Alpen die 'betrapt' werd als vrijmetselaar. 

Met de tekst is vanalles mis. Ze is duidelijk eerst in het Frans opgesteld en daarna in het Nederlands vertaald, wat de bizarre verwijzing naar de 'Grote Reguliere Loge van België' verklaart. Ook klinken bepaalde uitdrukkingen nogal eigenaardig, zoals "supporter van de 'mariage pour tous'", waarmee de vertaler eigenlijk bedoelt: aanhanger van het openstellen van het huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht. Sinds wanneer wordt trouwens 'détail' met een accent geschreven? Het is ook jammer dat er melding wordt gemaakt van 'Blog Maçonnique', terwijl het gewoon hiram.be moet zijn. 

Maar goed, wat wil Laporte met dit opiniestuk aantonen?

Om te beginnen omschrijft hij het Grand Orient de France als per definitie de meest antireligieuze Obediëntie. Daaruit zou je afleiden dat de andere Franse Obediënties waarschijnlijk ook antireligieus zijn, maar dan toch in mindere mate. Daaruit volgt wat verder het vergelijk dat ook het Grootoosten van België de meest antiklerikale in haar soort is. In die mate dat er geen bruggen tussen Kerk en vrijmetselarij in dit land mogelijk zijn. Dat klopt niet. Denk alleen al aan de (maçonnieke) bijeenkomsten waar kardinaal Danneels en de bisschop van Gent aanwezig waren. 

Vervolgens gaat het opiniestuk richting vervolgingen door de nazi's. Dit is een op zijn minst bizarre wending. Het klopt wel allemaal: er was inderdaad een klandestiene werkplaats in het kamp van Esterwegen, waar er een 'deal' was tussen de daar ondergebrachte vrijmetselaars (waaronder de Gentse liberale politicus, journalist en verzetsman Henri Story) en enkele pastoors. 

Ten slotte herinnert Laporte zich de standpunten van Piet Van Brabant, die hij vooral als collega-journalist - Van Brabant was bij Het Laatste Nieuws - heeft gekend. Van Brabant wordt hier afgeschilderd als een groot humanist. Mogelijk is dit een terechte omschrijving. Maar opnieuw krijg je daardoor de indruk dat zij, die niet onder de koepel van de RGLB vallen, dat niet zijn - en dus behoren tot het 'antiklerikale' GOB. 

Conclusie: dit opiniestuk leidt nergens naar. Zowel qua stijl als inhoud is het in één woord samen te vatten: bizar.

De volledige weergave volgt hier:

Op een of andere (rare) uitzondering na hebben, voor wat ik daarvan kon volgen, de Vlaamse media heel weinig belang gehecht aan de onverwachte “coming out” van Pascal Vesin, de pastoor van een parochie van Megève, in de Franse Alpen.

Langs franstalige kant werd dat nieuws veel meer onder de schijnwerpers gebracht. En ook bekommentarieerd zowel op sommige katholieke websites als op de zeer interessante Blog Maçonnique die op een heel objectieve manier door Jiri Pragman, een Belgische journalist-vrijmetselaar gerund wordt - en dat ik dus aanraad indien U serieuze informatie zoekt over de “kinderen van Hiram” en geen gezever “à la Dan Brown”...

Supporter van de “mariage pour tous”

Maar beeldt u in, als gelovige... dat uw pastoor bij de Loge zit. En dan nog bij de meeste anti-religieuze of in elk geval anti-katholieke obedïentie...de Grand Orient de France waar ze volgens sommigen elke ochtend een priester in hun sandwich steken!

Belangrijk détail: die zeer populaire zielenherder beleefde zijn dubbele identiteit zonder problemen maar hij werd verklikt door een betere (?) katholieke parochiaan die het blijkbaar niet kon verteren dat de priester ook buiten zijn eigen tempel zich in vraag stelde en zijn steentje bijbracht voor een betere samenleving.

Natuurlijk kwam dat nieuws moeilijk over bij de Franse katholieken nadat het homohuwelijk door de Assemblée nationale gestemd werd. En des te meer omdat Pascal Vesin heel kritisch was tegenover de hierarchie van zijn Kerk...maar toch...

Bruggen bouwen...

In Franstalig België, staan er ook nog steeds hoge muren tussen de Kerk en de verschillende federaties van vrijmetselaars. Zeker en vast omdat de belangrijkste tussen hen, het Grootoosten van België ook de meeste antiklerikale is...

Nochtans denkt een bruggenbouwer zoals uw dienaar dat het mogelijk moet - en kan - zijn te dialogeren tussen mannen (en vrouwen) van goede wil. Onder andere voor de heel goede reden dat al degenen die zich voor een goede samenleving inzetten ook dezelfde vijanden hebben. Tja, de extremisten, van uiterst links zowel als die van uiterst rechts houden niet veel van de denkers van deze wereld die het lot van hun medeburgers willen verbeteren. Zowel in de communistische als in de fascistische regimes werden ze allemaal buiten spel gesteld. Uitgeschakeld in alle betekenissen van het woord...

Zich verzetten in de kampen

Nihil novi sub sole... In de concentratiekampen van de Nazi's werden zowel de ene als de andere opgesloten en het was hetzelfde in de Goelag. En veel van hen kwamen nooit terug. 

Maar zelfs in de duisternis van het Dritte Reich werd het onmogelijke mogelijk en overwon het licht/Licht de zwartste machten: in het kamp van Esterwegen werd een loge gesticht die niet voor niets “Liberté chérie” als naam nam...

Terwijl de logebroeders vergaderen in het geheime atelier bewaakten de katholieke medegevangenen de omgeving. En het tegenovergestelde was ook waar toen deze laatste eer betoonden aan hun God tijdens een mis waar heel kleine stukjes van wat normaal brood moest zijn gewijd werden.

Eerlijk gezegd weet ik niet of bij ons in België ook veel logepastoors rondlopen maar het zou me niet verbazen dat zowel overtuigde katholieken als pure vrijzinnigen daar positief over denken. Dat is een beetje de alchimie van dit land waar een Edouard Froidure met een Arthur Haulot in dezelfde kerkers belandden...

Om het dan toch over een Vlaamse logebroeder te hebben, zou ik nog even de nadruk willen leggen op mijn ontmoetingen met de grote journalist en ook grote vrijmetselaar Piet Van Brabant. Ik kende zijn heel scherpe pen over onze communautaire palabers en de domme taaloorlog in de Rand en in Brussel maar ontdekte een grote humanist die naar mij toe kwam als een ambassadeur van de Grote Reguliere Loge van België, niet om mezelf te overtuigen van zijn eigen gelijk maar om sommige essentiële waarden te delen...

copyright deredactie.be 

Michael Baigent (1948-2013)

Eergisteren overleed Michael Baigent, auteur (samen met Richard Leigh en Henry Lincoln) van de wereldwijde best seller The Holy Blood and the Holy Grail - een boek dat intussen al drie decennia oud is. Dit werd in 1989 gevolgd, opnieuw in co-auteurschap van Richard Leigh, door het eveneens erg succesvolle The Temple and the Lodge. Uit de reeks van publicaties en voordrachten valt op dat Baigent zich vooral bezig hield met thema's zoals astrologie, oude mythes (onder meer alles wat te maken heeft met de historiciteit van Jezus Christus) en esoterie. Over zijn kwaliteiten als historicus lopen de meningen erg uit elkaar. Niet zelden waren zijn boeken een aaneenschakeling van spectaculaire verhalen, geplaatst in een historisch kader. Samen met Leigh spande hij trouwens een proces aan tegen Dan Brown, die hij beschuldigde van plagiaat. Grote lijnen van de plot van de Da Vinci Code waren immers haast letterlijk overgenomen van Holy Blood en Holy Grail. In deze roman verwijst het personage Leigh Teabing (de naam alleen al!) letterlijk naar dit boek. Baigent en Leigh verloren de zaak, ook in beroep, en werden geconfronteerd met gigantische onkosten. 

Het was minder bekend dat Baigent ook 'ernstiger' werken schreef voor Quatuor Coronati, en dat hij gedurende jaren de grote man achter Freemasonry Today was - het officiële tijdschrift van de United Grand Lodge of England. In 1999 was hij ook een van de grondleggers van het intussen teloor gegane Canonbury Masonic Research Centre, dat onder impuls van Matthew Scanlan een degelijke academische koers zou varen. 

Franse reguliere confederatie

Afgelopen vrijdag 14 juni werd er een nieuwe stap gezet in de oprichting van een Franse confederatie van obediënties. Je zou zeggen: een Franse versie van Lithos, maar dan met dat verschil dat het niet zal gaan om een verzameling van autonome werkplaatsen - maar van (reguliere) koepels. Nu ja, 'regulier' moet tussen aanhalingstekens worden geplaatst. In ieder geval stemde alvast 89% van de afgevaardigden van de Grande Loge de France (GLDF) voor toetreding tot de (nog naamloze) confederatie, die in totaal meer dan 1600 loges met 50.000 leden zal samenbrengen. Hiermee komt de confederatie, qua ledenaantal, op gelijke voet met het Grootoosten van Frankrijk. De Grootloge van Frankrijk beschouwt zichzelf als regulier omdat zij alle principes van regulariteit, zoals vastgelegd door de UGLE in 1929, opvolgt - met uitzondering van dit van de Opperbouwmeester. Die blijft vrij te interpreteren. Van volledige regulariteit kan dus geen sprake zijn. Bovendien mag de Grande Loge de France niet worden verward met de Grande Loge Nationale Française, die wél alle kenmerken van regulariteit volgt, maar die haar internationale erkenning enige tijd geleden is kwijtgespeeld. 

De tweede poot van de nieuwe confederatie wordt gevormd door de Grande Loge de l'Alliance Maçonnique Française, die zelf nog maar officieel bestaat sinds 28 april 2012. Deze koepel is explosief groeiend: ze telt nu 600 werkplaatsen en er wordt verwacht dat tegen einde 2013 het totaal ledenaantal ongeveer 18.000 gaat zijn - een vervijfvoudiging op anderhalf jaar tijd! Deze cijfers zijn te begrijpen omdat de GL-AMF uit een scheuring met de Grande Loge Nationale Française is ontstaan, nadat deze haar erkenning door de UGLE was verloren. 

De derde partner is de Grande Loge Traditionelle et Symbolique Opéra, die ook  uit een scheuring met de GLNF is ontstaan, maar dan al in 1958. De GLTSO is een middelgrote Obediëntie met 300 loges en 4500 leden. Ook zij beschouwt zich al zijnde regulier, zonder evenwel internationaal erkend te zijn. Al in 2000 vonden de GLTSO en de GLDF elkaar in de Conféderation des Grande Loges Unies d'Europe - een samenwerkingsverband tussen reguliere, maar niet door de UGLE erkende koepels.  

De vierde en laatste partner is de Grande Loge Indépendante de France, die - verrassing, verrassing - ook regulier is. De GLIF werd in september 2012 boven de doopvont gehouden en heeft nu een 230-tal leden. 

Het samenkomen van de vier koepels was te verwachten omdat de UGLE dan wel de erkenning van de GLNF heeft ingetrokken, maar geen 'opvolger' heeft aangeduid. Bijgevolg is de reguliere vrijmetselarij in Frankrijk niet officieel aanwezig. Nog opmerkelijk is dat de confederatie geen melding maakt van de  (kleine) Loge Nationale Française, die als reguliere koepel vorig jaar nog, samen met de GLDF, de GL-AMF, de GLTSO en de GLIF, een perscommuniqué ondertekende waarin zij zich als vertegenwoordigers van de Franse reguliere vrijmetselarij voorstelden. 

Hoe dan ook: de nieuwe confederatie laat toe dat er onderling bezoekrecht is. Met andere woorden: een lid van de GLDF mag een zitting van een GLIF-werkplaats bijwonen. Of dat bezoekrecht ook geldt voor de 'irregulieren', zoals het Grootoosten van Frankrijk, blijft in het midden. Daarover werd geen expliciete uitspraak gedaan. 

Interview met een Grootmeester en een priester op RTBF

Het RTBF-programma En Quête de Sens - Il était une foi behandelde op zondag 7 oktober 2012 de vrijmetselarij. In de studio twee eerder ongewone gasten: Christine de Vos, Grootmeester(es) van de VGLB en Erik de Beukelaer, priester, theoloog en woordvoerder van de Belgische bisschoppenconferentie. Het aangenaam eens een keertje een andere nationale voorzitter in de media te zien verschijnen. Dat de VGLB - nu met 45 werkplaatsen en 2050 leden, zoals tijdens het gesprek wordt verteld - hiermee in het voetlicht treedt is eerder opmerkelijk. De Beukelaer is eveneens een opvallende keuze: hij heeft al eerder tijdens blanke zittingen en de loges gesproken, en verzorgde ook het nawoord van Hervé Hasquin's Les Catholiques belges et la Franc-Maçonnerie. De houding van de Beukelaer is tijdens het gesprek opvallend mild. Je kan je bijna beginnen af te vragen wat nu nog het verschil tussen de katholieke en maçonnieke wereldvisie is! - Afin, zo lijkt het toch eventjes. 

Veel nieuws kom je met het interview niet te weten, de historische omkadering (daar zijn de kathedraalbouwers weer!) is niet helemaal correct, en ook de 'excursie' in de vorm van een maçonnieke tocht doorheen Brussel, is er soms bij de haren bijgesleurd. Wat het de Brouckèreplein met de vrijmetselarij te maken heeft is mij bijvoorbeeld een raadsel. 

Hier bekijken. 

Vrijmetselarij en vrijzinnigheid (2)

Sinds 1956 is Het Vrije Woord het lijfblad van het Humanistisch Verbond, vandaag de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging. De achterflap van de nummers van jaargang 1971 werd gesierd door de gestilleerde fakkel. Opmerkelijk: pas een jaar later werd dit officieel aangenomen als symbool van de vrijzinnigheid in België. Het ontwerp kwam van Gilbert Deygers, lid van het Vrijzinnig  Laïciserend Centrum van Oostende en van HV Brugge. De vlam stelt licht, hoop en vooruitgang voor; de zes zwarte figuurtjes (de 'happy human')  stellen de 'verlichte' mensheid voor, op zoek naar verdraagzaamheid, vrijheid, solidariteit en broederschap. Het symbool zal vanaf 1977 ook als hoofding op overlijdensberichten verschijnen en werd in 1995 juridisch erkend (je mag de gestilleerde fakkel dus niet zomaar gebruiken...). 

De redactie van Het Vrije Woord gaf, anno 1971, er nog een bijkomende betekenis aan. De fakkel kon ook gezien worden als de uiting van macht, schoonheid en wijsheid. Ofwel heeft de redactie keer op keer een tikfout gemaakt - 'macht' in plaats van 'kracht' - ofwel gebeurde dit doelbewust om toch maar enigszins de maçonnieke achtergrond van HV te verdoezelen. Maar dan op zo een manier dat iedereen meteen door zou hebben waar het in werkelijkheid om ging. De tris 'kracht, schoonheid, wijsheid' (de volgorde wil nogal eens verschillen) is immers een typisch maçonnieke spreuk. Er zijn er nog hoor, 'woorden, tekens, aanrakingen' bijvoorbeeld. 

...En het verhaal gaat verder: dit stond er in Het Vrije woord, nummer 5 van 1980: